maandag 31 december 2018

2018

Op een dag kijk je in de spiegel en in plaats van het heden of een te verwachten toekomst zie je slechts een verleden. Daar heb je niet veel aan.


Alweer een jaar voorbij en alweer een verleden zonder bijzonderheden van belang er bij. Het begint te wennen.

vrijdag 28 december 2018

Borge Ring 17/2/1921 - 27/12/2018




Borge Ring. Een icoon uit de animatiewereld. Daarnaast ook een striptekenaar die zijn strips kon laten swingen. In 1979 ontving hij een oscarnominatie voor zijn tekenfilm 'O my Darling' een film die aan de boulevard in Katwijk aan Zee is opgenomen door Wim van Beelen (†) (ik noem hem omdat hij een dorpsgenoot was). De oscar kwam een aantal jaar later in 1986 voor de tekenfilm Anna en Bella. Op Borge's sterfdag liet zijn dochter Anne-Mieke Bovelett het volgende bericht de wereld in gaan: "Borge Ring has left the building.... He peacefully died at 3 pm this afternoon. The velvet devil is no more. We'll miss his endless sense of humor.". Hij is 97 jaar geworden. Ik ga snel zijn werk weer eens opzoeken.

In 2004 schreef ik een blog over Distel: http://wereldvanstrips.blogspot.com/2004/02/distel.html
PS The amazing photo was taken by Jan van den Nieuwenhuizen


woensdag 11 april 2018

AUKE ANNE TADEMA, een pionier van de Nederlandse strip


Vandaag is het de geboortedag van een van de pioniers van de Nederlandse strip; Auke Anne Tadema (11 April 1913 - 19 oktober 1989). Auke werkte rond en tijdens de tweede wereldoorlog als advertentie tekenaar bij uitgeverij/drukkerij de Rotogravure in Leiden. Bij de Rotogravure werd het stripblad Bravo uitgegeven.Tadema verzorgde een aantal in een realistische stijl getekende strips. 
Auke heeft geen groot stripouvre opgebouwd maar heeft met zijn vrouw Sporry grote bekendheid opgebouwd door hun publicaties over hun reizen.

Meer informatie over Auke Anne Tadema (in Engels/English): https://www.lambiek.net/artists/t/tadema_auke.htm






woensdag 17 januari 2018

Howard Hughes en zijn Tom Poes ambitie

Op een ander social media podium werd gerept over de belangstelling die de amerikaan Howard Hughes had voor de Tom poes strip. Hij had een kranten uitgeverij en was filmproducer dus lazen we zowel in Toonders autobiografie als in de door Hazeu geschreven Toonder biografie over deze gebeurtenis want Tom Poes die op het punt stond om Amerika te gaan veroveren is het benoemen waard. Te mooi om waar te zijn? Welnee!
Ik citeer Bommel:

Ach, … véél is niet mooi of lekker, en groot is helemaal niet prachtig. Leer dat van een oudere en wijzere, die door het leven gelouterd is! 

Heer Bommel

De Waarde-Ring
Marten Toonder


Maar je moet natuurlijk in onbestemd gezelschap uitkijken wat je schrijft. Daarom voegde ik na wat brommende commentaren de volgende relativerende woorden toe:

 "U kunt de stelling onzin vinden maar ondertussen zitten wij in Europa wel opgescheept met die onuitstaanbare eend en de oppervlakkige films die allemaal volgens dezelfde formule gemaakt zijn. De Amerikanen hebben met hun zgn. moois veel stuk gemaakt. Door het "Veel en Groot" denken verdrongen zij veel locale producties. Niet alleen in Nederland maar heel Europa heeft veel van zijn cultuur verloren zien gaan door het goedkope megalomane gesnater dat "ons" inderdaad marketingtechnisch de loef af stak. 
De term "Windhandel" komt de Bommelliefhebber niet onbekend voor. Kijk eens wat die malle Amerikanen met de Smurfen gedaan hebben..... Bommel had idd niets te zoeken in uw Amerika. We mogen mi blij zijn dat Toonder niet daadwerkelijk met deze figuur in zee is gegaan want.Hughes was natuurlijk, net als vele van zijn landgenoten vooral niet goed snilk (laten we wel wezen). 


NB: Ik liep al een tijdje rond om iets te schrijven over de nadelige gevolgen van de Amerikaanse productie's op ons eigen strip- en tekenfilmlandschap. 



dinsdag 16 augustus 2016

Brammetje Bram

Als Sjors lezer (en ik praat over de jaren 70 van de vorige eeuw) werd je behoorlijk verwend. Allereerst was het blad volgestouwd met goeie Dupuis en Pif strips maar met Jan Kruis als nieuwe hoofdpersonagetekenaar als voorganger volgden al snel meer striptekenaars en schrijvers die met elkaar een mooie eigen productie verzorgden.


Een van de eerste en tevens succesvolste nieuwe series werd de in 1970 gestarte Brammetje Bram van tekenaar Eddy Ryssack (een fantastische animator en stripmaker).
Nadat het blad Sjors samen met de Pep opging in de Eppo verdween Brammetje naar de oosterburen om daar bij Koralle-verlag in het groots opgezette Europese stripblad Zack (het blad zou in vertaling in diverse landen moeten gaan gloreren) om daar als Pittje Pit en andere namen de wereldzeeën te blijven bevaren.
In de Nederlandse versie van Zack die de titel Wham kreeg (waar Ryssack de rol van art redacteur vervulde) bleef Brammetje Bram zijn oorspronkelijke naam behouden.

De formule van Zack bleek toren van Babel trekjes in zich te hebben en de grote opzet verdween in 1980 (hoewel het blad in het Duitse taalgebied sinds 1999 dankzij de voormalige Oost Duitse uitgeverij Steinchen Verlag weer als maandblad verschijnt).

Epsilon Verlag is nu jaren na het stopzetten van de serie begonnen met de heruitgave van 21 Pittje Pit albums. Toevallig kwam ik vandaag een tekenaar tegen die de stijl van de in 2004 overleden Eddy Ryssack in de vingers heeft en volgens mij prima in staat zou zijn de serie voort te zetten. Hieronder plaats ik wat voorbeelden van zijn werk. Overigens geloof ik niet dat het in iemands bedoeling ligt de serie nieuw leven in te blazen middels nieuwe verhalen. Laat ik niet vergeten de man zijn naam neer te tikken: Ramon Casanyes (die zijn handen al vol heeft aan de voortzetting van het werk (o.a. Paling & Ko) van Francisco Ibanez ).

Volgens mij zit er zelfs een sprankje van de door Ryssack zo bewonderde Franquin- en Julsing door Ramon's stijl verweven.



vrijdag 3 juni 2016

Tom Poes en Bommel feesten op de Stripdagen Haarlem 2016



Een tentoonstelling, nieuwe munten en postzegels, jeugdvoorstelling en nieuwe ballonstrip: Tom Poes en Bommel pakken uit op Stripdagen!
PERSBERICHT, 30 mei 2016
Dat het 75 jaar geleden is dat Marten Toonder de eerste avonturen van Tom Poes tekende, gaat niet onopgemerkt voorbij aan de Stripdagen in Haarlem die 3 juni beginnen. Er is een tentoonstelling over heer Bommel en Tom Poes te zien, filmmateriaal van Toonder, nieuwe postzegels en munten en muziektheater voor kinderen. Bovendien komt voor de zomer een ballonstrip uit van Bommel, hertekend door Dick Matena.
De Stripdagen Haarlem zijn het grootste stripevenement van Nederland en vinden plaats van 3 tot 12 juni. Toonders creaties figureren in de tentoonstelling Bommel in Balloons, die tot en met 24 juni is te zien in het Noord-Hollands Archief in Haarlem. Daarnaast presenteert PostNL op de stripdagen samen met de Koninklijke Nederlandse Munt een serie postzegels en Rommeldamse florijnen van Bommel, Tom Poes en andere figuren uit de Bommel-saga.
Het jubileumjaar Tom Poes 75 jaar is in maart gestart in kasteel Muiderslot met de tentoonstelling ‘Van Muiderslot tot Bommelstein’, die nog te zien is tot eind oktober. In het Stripmuseum Groningen wordt de geschiedenis van Tom Poes en Bommel getoond, open tot 9 september.
Het najaar belooft nieuwe uitgaven van de populairste stripfiguren die Nederland ooit heeft gekend. De viering van het Tom Poes jaar loopt door tot het voorjaar 2017 met een tentoonstelling in het gloednieuwe stripmuseum in Rotterdam. De grote belangstelling voor de strips en tentoonstellingen bewijst dat het gedachtegoed van Marten Toonder (1912-2005) nog volop leeft.
Er komt een speciale editie uit van de ballonversie van de strip Tom Poes en het tijddeurtje, bewerkt door Dick Matena, de bekendste tekenaar die aan de Bommelstrips heeft meegewerkt (Uitgeverij Personalia in samenwerking met het Muiderslot). Bij de stand van uitgeverij Cliché zijn op de Stripdagen diverse Bommelproducten te koop en in de Filmschuur van Haarlem is het programma Tom Poes & de opdrachtfilms te zien. Verder komt binnenkort een permanente Bommeltentoonstelling online bijLiteratuurmuseum.nl.

©STA stichting Toonder auteursrecht

donderdag 17 maart 2016

Een keukenkijkje

Bij de start van deze herwerkte blog hadden we voorgenomen om ook eens een kijkje te nemen in de keuken van striptekenaar(s):

 Deze stripjes zijn enige jaren geleden ontwikkeld voor 3M. Het was een studioproductie en dat was nodig ook omdat het een dagelijks publicatie betrof.


Destijds waren dit soort initiatieven schaars. Inmiddels zie je dat bedrijven en organisaties Social Media gebruiken als platform voor strips. 
boven een strip in geschetste vorm - onder een voltooide strook.

maandag 8 februari 2016

Piet Zeeman is overleden (29 juli 1957 - 8 februari 2016)

Toen Piet Zeeman in 1976 de Duck redactie kwam versterken belande hij in de hoogtijdagen van het Hollandse Disney tijdschrift. Onder leiding van art director Daan Jippes en uitgever Cees de Groot bevond het blad zich zowel kwalitatief als qua oplage op het hoogtepunt van haar bestaan. En Piet had ambitie! Hij had eens een keer achter de lichtbak plaatsgenomen om zich in tekenkunsten te bekwamen. Achter hem kwam een persoon staan die eens kuchte voordat hij vaststelde dat Piet dus dacht dat hij ook al kon tekenen. Het kan aan de toon gelegen hebben maar deze opmerking zorgde er voor dat Piet die ambitie liet varen. We mogen Daan Jippes dankbaar zijn. Zeeman had andere capaciteiten. Naast vertaler en schrijver van zowel strips als tekstverhalen werd hij een goed redacteur.


Omdat Disney verwachte dat ieder land dat een licentie had om Disneybladen uit te brengen in ieder geval een blad onder de titel Mickey uit zou geven werd de in de kiem gesmoorde tekenaar al snel als redacteur op het project Mickey maandblad gezet. In 1976 verscheen het eerste nummer en al snel was Mickey maandblad het lijfblad voor jongens die het weekblad Donald Duck ontgroeid waren. De redactie maakte ruimte voor niet Disney strips en zo lazen we Dick Briel’s Hulbert en Matena’s SF reeks Virl. Het blad stopte in 1989 maar had toen al een indrukwekkende geschiedenis achter zich. Op een goed moment kwam Piet (en dat was voordat het Mickey maandblad stopte) ook op de Eppo redactie waar hij uiteindelijk mee migreerde naar het tweewekelijkse blad Sjors en Sjimmie waar hij


een veel leverancier was van teksten voor de 4 pagina Sjors en Sjimmie strips van Robert van der Kroft, Wilbert Plijnaar en Jan van Die. Hij bleef Disney titels vertalen en schreef teksten voor o.a. Donald Duck en Bobo en deed met Peter de Smet een poging om van de strip De Generaal een ondertekststrip versie te maken. In de jaren ’90 verscheen het boek  “De Wortels” over de totstandkoming van Fred Julsing’s strip “De Wortels van War”. Piet interviewde Fred Julsing  voor dit boek. Dit resulteerde in een samenwerking dat tot het vervolg op “De wortels van War” zou moeten leiden.
Ondanks de samenwerking van twee vakmannen is dit verhaal nooit afgekomen. 

Piet Zeeman (op voorgrond) met Fred Julsing in 1989
foto: Jos Polkamp


Na het verdwijnen van het Sjors en Sjimmie blad (dat inmiddels Sjosi was gaan heten) ging Piet freelancen voor bladen als Topscore, Loony Tunes, Kijk en Quest. De nieuwe eeuw bracht weinig werk en Piet besloot een poging te doen om aan de eisen van de voortrazende tijd mee te doen en leerde Webdesign. Dit werd geen succesverhaal. Al snel verdrongen nieuwe technieken de iets minder nieuwe. Zijn bedrijf “de Betere Zeeman” richtte zich meer op strips en verhalen dan op websites. Samen met Pascal Oost vertaalde Piet de vijfdelige serie “De Bijbel in strip”


maar ook Big Balloon bleef een beroep doen op Piet zijn diensten. Een van zijn laatste vertalingen betrof de stripreeks Mr. Bean. Aan Libelle leverde hij scripts voor Jan, Jans en de kinderen. Rond 2007 ontmoete ik Piet Zeeman in zijn stamcafé tapperij la comedie in Haarlem. Hij ging teksten schrijven voor de dagstrip Fondsie en andere gelegenheidsstrips en was de maker en het gezicht van striptekenaars.info dat verbonden was aan zijn “De Betere Zeeman”. Piet had om hem heen een aantal tekenaars verzameld waarmee hij in verschillende stijlen kon werken. Een van zijn veelvuldig meewerkende vrienden was Ruud Straatman. Samen met Dick Briel zette Zeeman nog een digitale beleving op onder de titel “de Patathiek”. Ook schreef hij enthousiast aan een nieuwe Bommelstrip voor de Toondercompagnie (Tom Poes en het Zonnige bestaan of De Weergave). De strip werd niet afgemaakt.  In 2013 werd Piet ziek; Kanker. De operatie en de daaropvolgende bestralingen leken gunstig te zijn verlopen. Langzaam maar zeker krabbelde hij op en hij had het juist de laatste tijd weer over spannende nieuwe projecten. Terug naar de publiekstrip. Lachen! Toen werd plots onze dagelijkse stroom mails onderbroken door de oorverdovende stilte die slecht nieuws aankondigde.  

Op 29 september was Piet weer opgenomen in het AvL. De kanker was uitgezaaid naar zijn longen en genezing bleek niet meer mogelijk. Vandaag is Piet overleden.

Een goede vriend is niet meer.

woensdag 25 november 2015

Vrijdag a.s. Lezing in Groningen over het Bommelverhaal 'Tom Koater en de pieplaaider'.

Aanstaande vrijdag 27 november is er een speciale lezing over het Bommelverhaal 'Tom Koater en de pieplaaider'. De lezing wordt verzorgd door Bommelvertaler Marten van Dijken en Toonderauteur Klaas Driebergen, bekend van onder andere Bommel en Bijbel. De lezing is van 19.30 – 21.30 uur bij Boekhandel Riemer in de stad Groningen. 



De entree is gratis, maar er is een beperkt aantal plaatsen, dus meld u tijdig aan door een e-mail te sturen naar info@uitgeverijpersonalia.nl of te bellen naar telefoonnummer 050-3134041.  http://bommelglossy.nl/lezingen-tom-koater-en-de-pieplaaid…

maandag 23 november 2015

Frits Godhelp zou het eigenlijk geweten moeten hebben

Toonders trouwste medewerker was Frits Godhelp die op de studio overal inzetbaar was en tegen zijn pensioen aan nog ter vervanging van de tijdens de Kasteelbrand in 1971 verloren gegane full colour pagina's tekende en schilderde voor publicatie in de Donald Duck (de Bommelbende), ook nam hij samen met medetekenaar Jaap Lamberton en schrijver Ruud Straatman de Panda dagstrip op zich nadat Piet Wijn er vanwege zijn slechte gezondheid mee moest stoppen. Ook tekende Godhelp de voor verzekeraar Concordia bedoelde Bommelstripjes en losse figuren. Diezelfde tekenaar werd bijna op last van Marten Toonder ontslagen omdat hij plots de kwaliteiten van Godhelp niet meer kon ontdekken.

De kwaliteiten van Frits Godhelp lagen niet eenvoudigweg in een goeie tekening. Hij was bruikbaar maar er waren er velen die Toonder's figuren met meer genialiteit op het papier wisten te zetten. Ik noem Fred Julsing, Dick Matena, Terry Willers en Harry Hargreaves. Allemaal tekenaars die nadat ze hun kunsten bij Toonder hadden vertoond voor zichzelf waren begonnen. De kwaliteit van Godhelp lag um in zijn loyaliteit. Hoewel hij bij kluste bij het vrolijke weekblad Donald Duck bleef hij multi inzetbaar bij de Toonderstudio's.
Hij inkte veel en volgde zonder afwijkingen de door anderen geschetste potloodlijn. Was de tekenaar van Koning Hollewijn een weekje ziek dan verzorgde Godhelp met de hulp van een Episcoop (een soort diaprojector waarmee je reeds bestaande houdingen op het papier kan projecteren) de strip maar bovenal vertoonde zijn werk tekenplezier. Als het even kon tekende hij een leuk muisje of een vrolijk kwinkelerend vogeltje in de strips. Iets wat niet altijd op prijs werd gesteld want strips maken kan, zoals u weet, een serieuze zaak zijn.

Na bijna 50 jaar was het studiowerk voor Godhelp voorbij. Dat wilde niet zeggen dat hij met tekenen stopte. Thuis ging hij, ondanks zijn ziekte parkinson  door met het tekenen van Tom Poes en heer Bommel of Panda. Ongetwijfeld waren er verzamelaars die wel een paar tientjes over hadden voor dit stukje huisvlijt.

Nu, jaren na Godhelps dood duiken er met regelmaat tekeningen van zijn hand op op veilingen.
Het ziet er misschien niet zo heel best uit maar met handige verkooppraatjes waarbij een leugentje vaak niet ver te zoeken is, weten handige Hiep Hiepers de vaak onwetende kopers veel geld uit hun zakken te kloppen. Een door Godhelp gemaakte episcoop zw-w tekening van twee figuren en de handtekening van Marten Toonder verruilt van eigenaar voor € 2260,-



en een nagetekende kleurenplaat van nadat Frits met pensioen was gegaan heeft met gladde praatjes € 920,- opgebracht.

Frits Godhelp zou dat eens geweten moeten hebben.



Boven de door Piet Wijn getekende cover van Tom Poes en de Brombollen
Onder de nagetekende versie van Frits Godhelp

Verzamelaars beroepen zich op de bewering van Marten Toonder's zoon Eiso die regelmatig beweerde dat zijn vader verantwoordelijk was voor al het schrijf- en tekenwerk als het om Tom Poes en heer Bommel ging. Dat is natuurlijk niet zo. Het getuigd misschien van loyaliteit van Eiso maar hij had zich beter aan de waarheid kunnen houden. Heden ten dagen lopen er nog verzamelaars rond die (zoals ik hier boven beschreef) in de veronderstelling iets van de hand van Marten Toonder te kopen enorme bedragen betalen. Dat is natuurlijk niet leuk voor de kopers. Hieronder plaats ik een kleine aanvullende greep van werk van Frits Godhelp; een verdienstelijke studiomedewerker maar geen Marten Toonder.











Onlangs kwam ik dit interview met Frits Godhelp tegen: